Book 6 • Chapter 130
Sarga 130
61 verses
Verse 1
श्रुत्वातुपरमानन्दंभरतस्सत्यविक्रमः हृष्टमाज्ञापयामासशत्रुघ्नंपरवीरहा
Verse 2
दैवतानि च सर्वाणिचैत्यानिनगरस्य च सुगन्धमाल्यैर्यादित्रैरर्चन्तु शुचयो नराः
Verse 3
सूतास्स्तुतिपुराणज्ञास्सर्वेवैतालिकास्तथा सर्वेवादित्रकुशलागणिकाश्चैवसङ्घशः राजदारास्तथामात्यास्सैन्यास्सेनाङ्गनागणाः ब्राह्मणाश्चसराजन्याश्रेणिमुख्यास्तथागणाः अभिनिर्यान्तुरामस्यद्रष्टुंशशिनिभंमुखम्
Verse 4
सूतास्स्तुतिपुराणज्ञास्सर्वेवैतालिकास्तथा सर्वेवादित्रकुशलागणिकाश्चैवसङ्घशः राजदारास्तथामात्यास्सैन्यास्सेनाङ्गनागणाः ब्राह्मणाश्चसराजन्याश्रेणिमुख्यास्तथागणाः अभिनिर्यान्तुरामस्यद्रष्टुंशशिनिभंमुखम्
Verse 5
भरतस्यवच्श्रुत्वाशत्रुघ्नःपरवीरहा विष्टीरनेकसाहस्रीश्चोदयामानभागशः
Verse 6
समीकुरुतनिम्नानिविषमानिसमानि च स्थानानितुनिरस्यन्तांनन्दिग्रामादितःपरम्
Verse 7
सिञ्चस्तुपृथिवींकृत्स्नांहिवशीतेववारिणा ततोऽभ्यवकिरन्त्वन्येलाजैःपुष्पैश्चसर्वतः
Verse 8
सुमुच्छ्रितपताकास्तुरथ्याःपुरवरोत्तमेः शोभयन्तु च वेश्मानिसूर्यस्योदयनंप्रति
Verse 9
स्रग्दाममुक्तपुष्पैश्चसुगन्धै: पञ्चवर्णकैः राजमार्गमसम्बाधंकिरन्तुशतशोनराः
Verse 10
तस्तच्छासनंश्रुत्वाशत्रुघ्नस्यमुदान्विताः धृष्टिर्जयन्तोविजयस्सिद्धार्थश्चार्थसाधकः अशोकोमन्त्रपालश्चसुमन्त्रश्चापिनिर्ययुः
Verse 11
तस्तच्छासनंश्रुत्वाशत्रुघ्नस्यमुदान्विताः धृष्टिर्जयन्तोविजयस्सिद्धार्थश्चार्थसाधकः अशोकोमन्त्रपालश्चसुमन्त्रश्चापिनिर्ययुः
Verse 12
मत्तैर्नागसहस्रैश्चसध्वजैस्सुविभूषितैः अपरेहेमकक्षाभिस्सगजाभिःकरेणुभिः निर्ययुस्तुररथैश्चसुमहारथाः
Verse 13
शक्त्यृष्टिपाशहस्तानांसध्वजानांपताकिनाम् तुरगाणांसहस्रैश्चमुख्यैर्मुख्यतरान्वितैः पदातीनांसहस्रैश्चवीराःपरिवृताययुः
Verse 14
शक्त्यृष्टिपाशहस्तानांसध्वजानांपताकिनाम् तुरगाणांसहस्रैश्चमुख्यैर्मुख्यतरान्वितैः पदातीनांसहस्रैश्चवीराःपरिवृताययुः
Verse 15
ततोयानान्युपारूढास्सर्वादशरथस्त्रियः कौसल्यांप्रमुखेकृत्वासुमित्रांचापिनिर्ययुः कैकेय्यासहिताःसर्वानन्दिग्राममुपागमन्
Verse 16
द्विजातिमुख्यैर्धर्मात्माश्रेणीमुख्यैस्सनैगमैः माल्यमोदकहस्तैश्चमन्त्रिभिर्भरतोवृतः शङ्खभेरीनिनादैश्चवन्दिभिश्चाभिवनन्दितः आर्यपादौगृहीत्वातौशिरसाधर्मकोविदः पाण्डुरंछत्रमादायशुक्लमाल्योपशोभितम् शुक्ले च वालव्यजनेराजार्हेहेमभूषिते उपवासकृशोदीनश्चीरकृष्णाजिनाम्बरः भ्रातुरागमनंश्रुत्वातत्पूर्वंहर्षमागतः प्रत्युद्ययौतदारामंमहात्मासचिवैस्सह
Verse 17
द्विजातिमुख्यैर्धर्मात्माश्रेणीमुख्यैस्सनैगमैः माल्यमोदकहस्तैश्चमन्त्रिभिर्भरतोवृतः शङ्खभेरीनिनादैश्चवन्दिभिश्चाभिवनन्दितः आर्यपादौगृहीत्वातौशिरसाधर्मकोविदः पाण्डुरंछत्रमादायशुक्लमाल्योपशोभितम् शुक्ले च वालव्यजनेराजार्हेहेमभूषिते उपवासकृशोदीनश्चीरकृष्णाजिनाम्बरः भ्रातुरागमनंश्रुत्वातत्पूर्वंहर्षमागतः प्रत्युद्ययौतदारामंमहात्मासचिवैस्सह
Verse 18
द्विजातिमुख्यैर्धर्मात्माश्रेणीमुख्यैस्सनैगमैः माल्यमोदकहस्तैश्चमन्त्रिभिर्भरतोवृतः शङ्खभेरीनिनादैश्चवन्दिभिश्चाभिवनन्दितः आर्यपादौगृहीत्वातौशिरसाधर्मकोविदः पाण्डुरंछत्रमादायशुक्लमाल्योपशोभितम् शुक्ले च वालव्यजनेराजार्हेहेमभूषिते उपवासकृशोदीनश्चीरकृष्णाजिनाम्बरः भ्रातुरागमनंश्रुत्वातत्पूर्वंहर्षमागतः प्रत्युद्ययौतदारामंमहात्मासचिवैस्सह
Verse 19
द्विजातिमुख्यैर्धर्मात्माश्रेणीमुख्यैस्सनैगमैः माल्यमोदकहस्तैश्चमन्त्रिभिर्भरतोवृतः शङ्खभेरीनिनादैश्चवन्दिभिश्चाभिवनन्दितः आर्यपादौगृहीत्वातौशिरसाधर्मकोविदः पाण्डुरंछत्रमादायशुक्लमाल्योपशोभितम् शुक्ले च वालव्यजनेराजार्हेहेमभूषिते उपवासकृशोदीनश्चीरकृष्णाजिनाम्बरः भ्रातुरागमनंश्रुत्वातत्पूर्वंहर्षमागतः प्रत्युद्ययौतदारामंमहात्मासचिवैस्सह
Verse 20
द्विजातिमुख्यैर्धर्मात्माश्रेणीमुख्यैस्सनैगमैः माल्यमोदकहस्तैश्चमन्त्रिभिर्भरतोवृतः शङ्खभेरीनिनादैश्चवन्दिभिश्चाभिवनन्दितः आर्यपादौगृहीत्वातौशिरसाधर्मकोविदः पाण्डुरंछत्रमादायशुक्लमाल्योपशोभितम् शुक्ले च वालव्यजनेराजार्हेहेमभूषिते उपवासकृशोदीनश्चीरकृष्णाजिनाम्बरः भ्रातुरागमनंश्रुत्वातत्पूर्वंहर्षमागतः प्रत्युद्ययौतदारामंमहात्मासचिवैस्सह
Verse 21
अश्वानांखुरशब्दैश्चरथनेमिस्वनेन च शङ्खदुन्दुभिनादेनसञ्चचालेवमेदिनी
Verse 22
कृत्स्नंतुनगरंतत्तुनन्दिग्राममुपागमत् समीक्ष्यभरतोवाक्यमुवाचपवनात्मजम्
Verse 23
कच्चिन्नखलुकापेयीसेव्यतेचकचित्तता न हिपश्यामिकाकुत्स्थंराममार्यंपरन्तपम्
Verse 24
अथैवमुक्तेवचनेहनूमानिदमब्रवीत् अर्थ्यंविज्ञापयन्नेवभरतंसत्यविक्रमम्
Verse 25
सदाफलान्कुसुमितान्वृक्षान् प्राप्यमधुस्रवान् भरद्वाजप्रसादेनमत्तभ्रमरनादितान् तस्यचैषवरोदत्तोवासवेनपरन्तप ससैन्यस्यतवातिथ्यंकृतंसर्वगुणान्वितम् निस्स्वन्श्रूयतेभीमःप्रहृष्टानांवनौकसाम् मन्येवानरसेनासानदींतरतिगोमतीम्
Verse 26
सदाफलान्कुसुमितान्वृक्षान् प्राप्यमधुस्रवान् भरद्वाजप्रसादेनमत्तभ्रमरनादितान् तस्यचैषवरोदत्तोवासवेनपरन्तप ससैन्यस्यतवातिथ्यंकृतंसर्वगुणान्वितम् निस्स्वन्श्रूयतेभीमःप्रहृष्टानांवनौकसाम् मन्येवानरसेनासानदींतरतिगोमतीम्
Verse 27
सदाफलान्कुसुमितान्वृक्षान् प्राप्यमधुस्रवान् भरद्वाजप्रसादेनमत्तभ्रमरनादितान् तस्यचैषवरोदत्तोवासवेनपरन्तप ससैन्यस्यतवातिथ्यंकृतंसर्वगुणान्वितम् निस्स्वन्श्रूयतेभीमःप्रहृष्टानांवनौकसाम् मन्येवानरसेनासानदींतरतिगोमतीम्
Verse 28
रजोवर्षंसमुद्भूतंपश्यसालवनंप्रति मन्येसालवनंरम्यंलोपयन्तिप्लवङ्गमाः
Verse 29
तदेतद्दृश्यतेदूराद्विमानंचन्द्रसन्निभम् विमानंपुष्पकंदिव्यंमनसाब्रह्मनिर्मितम्
Verse 30
रावणंबान्धवैःसार्थंहत्वालब्धंमहात्मना तरुणादित्यसङ्काशंविमानंरामवाहनम् धनदस्यप्रसादेनदिव्यमेतन्मनोजवम्
Verse 31
एतस्मिन् भ्रातरौवीरौवैदेह्यासहराघवौ सुग्रीवश्चमहातेजाराक्षसश्चविभीषणः
Verse 32
एतोहर्षसमुद्भूतोनिःस्वनोदिवमस्पृशत् स्त्रीबालयुववृद्धानांरामोऽयमितिकीर्तिते
Verse 33
रथकुञ्जरवाजिभ्यस्तेऽवतीर्यमहींगताः ददृशुस्तंविमानस्थंनरास्सोममिवाम्बरे
Verse 34
प्राज्ञलिर्भरतोभूत्वाप्रसृष्टोराघवोन्मुखः स्वागतेनयथार्हेणततोराममपूजयत्
Verse 35
मनसाब्रह्मणासृष्टेविमानेभरताग्रजः रराजपृथुदीर्घाक्षोवज्रपाणिरिवापरः
Verse 36
ततोविमानाग्रगतंभरतोभ्रातरंतदा ववन्देप्रणतोरामंमेरुस्थमिवभास्करम्
Verse 37
ततोरामाभ्यनुज्ञातंतद्विमानमनुत्तमम् हंसयुक्तंमहावेगंनिपपातमहीतले
Verse 38
आपितोविमानंतद्भरतस्सत्यविक्रमः राममासाद्यमुदितःपुनरेवाभ्यवादयत्
Verse 39
तंसमुत्थाप्यकाकुत्स्थश्चिरस्याक्षिरथंगतम् अङ्केभरतमारोप्यमुदितःपरिषस्वजे
Verse 40
ततोलक्ष्मणमासाद्यवैदेहीं च परन्तपः अथाभ्यवादयप्रतीतोभरतोनामचाब्रवीत्
Verse 41
सुग्रीवंकेकयीपुत्रोजाम्बवन्तमथाङ्गदम् मैन्दं च द्विविदंनीलमृषभंपरिषस्वजे
Verse 42
सुषेणं च नलंचैवगवाक्षंगन्धमादनम् शरभंपनसंचैवपरितःपरिषस्वजे
Verse 43
तेकृत्वामानुषंरूपंवानराःकामरूपिणः कुशलंपर्यपृच्छंस्तेप्रहृष्टाभरतंतदा
Verse 44
अथाब्रवीद्राजपुत्रस्सुग्रीवंवानरर्षभम् परिष्वज्यमहातेजाभरतोधर्मिणांवरः
Verse 45
त्वम्स्माकंचतुर्णांवैभ्रातासुग्रीवपञ्चमः सौहार्दाज्जायतेमित्रमपकारोऽरिलक्षणम्
Verse 46
विभीषणं च भरतःसान्त्ववाक्यमथाब्रवीत् दिष्ट्यात्वयासहायेनकृतंकर्मसुदुष्करम्
Verse 47
शत्रुघ्नश्चतदाराममभिवाद्यसलक्ष्मणम् सीतायाश्चरणौवीरोविनयादभ्यवादयत्
Verse 48
रामोमातरमासाद्यविवर्णांशोककर्शिताम् जग्राहप्रणतःपादौमनोमातुःप्रहर्षयन्
Verse 49
अभिवाद्यसुमित्रां च कैकेयीं च यशस्विनीम् स मात्रूश्चततस्सर्वापुरोहितमुपागमत्
Verse 50
स्वागतंतेमहाबाहोकौसल्यानन्दवर्धना इतिप्राञ्जलयःसर्वेनागराराममब्रुवन्
Verse 51
तान्यञ्जलिसहस्राणिप्रगृहीतानिनागरैः व्याकोचानीवपद्मानिददर्शभरताग्रजः
Verse 52
पादुकेतेतुरामस्यगृहीत्वाभरतस्स्वयम् चरणाभ्यांनरेन्द्रस्ययोजयामासधर्मवित्
Verse 53
अब्रवीच्चतदारामंभरतः स कृताञ्जलिः एतत्तेसकलंराज्यंन्यासंनिर्यातितंमया
Verse 54
अद्यजन्मकृतार्थंमेसम्वृत्तश्चमनोरथः यत्त्वांपश्यामिराजानमयोध्यांपुनरागतम्
Verse 55
अवेक्षतांभवान्शोकंकोष्ठागारंगृहंबलम् भवतस्तेजसासर्वंकृतंदशगुणंमया
Verse 56
तथाब्रुवाणंभरतंदृष्टवातंभ्रातृवत्सलम् मुमुचुर्वानराबाष्पंराक्षसश्चविभीषणः
Verse 57
ततःप्रहर्षाद्भरतमङ्गमारोप्यराघवः ययौतेनविमानेनससैन्योभरताश्रमम्
Verse 58
भरताश्रममासाद्यससैन्योराघवस्तदा अवतीर्यविमानाग्रादवतस्थेमहीतले
Verse 59
अब्रवीत्तुतदारामस्तद्विमानमनुत्तमम् वहवैश्रवणंदेवमनुजानामिगम्यताम्
Verse 60
ततोरामाभ्यनुज्ञातंतद्विमानमनुत्तमम् उत्तरांदिशमुद्दिश्यजगामधनदालयम्
Verse 61
विमानंपुष्पकंदिव्यंसम्गृहीतंतुरक्षसा अगमद्धनदंवेगाद्रामवाक्यप्रचोदितम्
0:000:00
Speed: