Book 4 • Chapter 17
Sarga 17
52 verses
Verse 1
ततश्शरेणाभिहतो रामेण रणकर्कशः पपात सहसा वाली निकृत्त इव पादपः4.17.1
Verse 2
स भूमौ न्यस्तसर्वाङ्गस्तप्तकाञ्चनभूषणः अपतद्देवराजस्य मुक्तरश्मिरिव ध्वजः4.17.2
Verse 3
तस्मिन्निपतिते भूमौ वानराणां गणेश्वरे नष्टचन्द्रमिव व्योम न व्यराजत भूतलम्4.17.3
Verse 4
भूमौ निपतितस्यापि तस्य देहं महात्मनः न श्रीर्जहाति न प्राणा न तेजो न पराक्रमः4.17.4
Verse 5
शक्रदत्ता वरा माला काञ्चनी वज्रभूषिता दधार हरिमुख्यस्य प्राणांस्तेज्शियं च सा4.17.5
Verse 6
स तया मालया वीरो हेमया हरियूथपः सन्ध्यानुगतपर्यन्तः पयोधर इवाभवत्4.17.6
Verse 7
तस्य माला च देहश्च मर्मघाती च यश्शरः त्रिधेव रचिता लक्ष्मीः पतितस्यापि शोभते4.17.7
Verse 8
तदस्त्रं तस्य वीरस्य स्वर्गमार्गप्रभावनम् रामबाणासनक्षिप्तमावहत्परमां गतिम्4.17.8
Verse 9
तं तदा पतितं सङ्ख्ये गतार्चिषमिवानलम् बहुमान्य च तं वीर वीक्षमाणं शनैरिव 4.17.9 ययातिमिव पुण्यान्ते देवलोकादिहच्युतम् आदित्यमिव कालेन युगान्ते भुवि पातितम् 4.17.10 महेन्द्रमिव दुर्धर्षंमुपेन्द्रमिव दुस्सहम् महेन्द्रपुत्रं पतितं वालिनं हेममालिनम् सिंहोरस्कं महाबाहुं दीप्तास्यं हरिलोचनम् लक्ष्मणानुगतो रामो ददर्शोपससर्प च
Verse 10
तं तदा पतितं सङ्ख्ये गतार्चिषमिवानलम् बहुमान्य च तं वीर वीक्षमाणं शनैरिव 4.17.9 ययातिमिव पुण्यान्ते देवलोकादिहच्युतम् आदित्यमिव कालेन युगान्ते भुवि पातितम् 4.17.10 महेन्द्रमिव दुर्धर्षंमुपेन्द्रमिव दुस्सहम् महेन्द्रपुत्रं पतितं वालिनं हेममालिनम् सिंहोरस्कं महाबाहुं दीप्तास्यं हरिलोचनम् लक्ष्मणानुगतो रामो ददर्शोपससर्प च
Verse 11
तं तदा पतितं सङ्ख्ये गतार्चिषमिवानलम् बहुमान्य च तं वीर वीक्षमाणं शनैरिव 4.17.9 ययातिमिव पुण्यान्ते देवलोकादिहच्युतम् आदित्यमिव कालेन युगान्ते भुवि पातितम् 4.17.10 महेन्द्रमिव दुर्धर्षंमुपेन्द्रमिव दुस्सहम् महेन्द्रपुत्रं पतितं वालिनं हेममालिनम् सिंहोरस्कं महाबाहुं दीप्तास्यं हरिलोचनम् लक्ष्मणानुगतो रामो ददर्शोपससर्प च
Verse 12
तं तदा पतितं सङ्ख्ये गतार्चिषमिवानलम् बहुमान्य च तं वीर वीक्षमाणं शनैरिव 4.17.9 ययातिमिव पुण्यान्ते देवलोकादिहच्युतम् आदित्यमिव कालेन युगान्ते भुवि पातितम् 4.17.10 महेन्द्रमिव दुर्धर्षंमुपेन्द्रमिव दुस्सहम् महेन्द्रपुत्रं पतितं वालिनं हेममालिनम् सिंहोरस्कं महाबाहुं दीप्तास्यं हरिलोचनम् लक्ष्मणानुगतो रामो ददर्शोपससर्प च
Verse 13
तं दृष्ट्वा राघवं वाली लक्ष्मणं च महाबलम् अब्रवीत्प्रश्रितं वाक्यं परुषं धर्मसंहितम्4.17.13 त्वं नराधिपतेः पुत्रः प्रथितः प्रियदर्शनः कुलीनस्सत्त्वसम्पन्न स्तेजस्वी चरितव्रतः पराङ्मुखवधं कृत्वा कोऽत्र प्राप्तस्त्वया गुणः यदहं युद्धसंरब्धश्शरेणोरसि ताडित:4.17.15
Verse 14
तं दृष्ट्वा राघवं वाली लक्ष्मणं च महाबलम् अब्रवीत्प्रश्रितं वाक्यं परुषं धर्मसंहितम्4.17.13 त्वं नराधिपतेः पुत्रः प्रथितः प्रियदर्शनः कुलीनस्सत्त्वसम्पन्न स्तेजस्वी चरितव्रतः पराङ्मुखवधं कृत्वा कोऽत्र प्राप्तस्त्वया गुणः यदहं युद्धसंरब्धश्शरेणोरसि ताडित:4.17.15
Verse 15
तं दृष्ट्वा राघवं वाली लक्ष्मणं च महाबलम् अब्रवीत्प्रश्रितं वाक्यं परुषं धर्मसंहितम्4.17.13 त्वं नराधिपतेः पुत्रः प्रथितः प्रियदर्शनः कुलीनस्सत्त्वसम्पन्न स्तेजस्वी चरितव्रतः पराङ्मुखवधं कृत्वा कोऽत्र प्राप्तस्त्वया गुणः यदहं युद्धसंरब्धश्शरेणोरसि ताडित:4.17.15
Verse 16
रामः करुणवेदी च प्रजानां च हिते रतः सानुक्रोशो जितोत्साहस्समयज्ञो दृढव्रतः इति ते सर्वभूतानि कथयन्ति यशो भुवि
Verse 17
रामः करुणवेदी च प्रजानां च हिते रतः सानुक्रोशो जितोत्साहस्समयज्ञो दृढव्रतः इति ते सर्वभूतानि कथयन्ति यशो भुवि
Verse 18
दमश्शमः क्षमा धर्मो धृतिस्सत्यं पराक्रमः पार्थिवानां गुणा राजन्दण्डश्चाप्यपराधिषु4.17.18
Verse 19
तान्गुणान्सम्प्रधार्याहमग्र्यं चाभिजनं तव तारया प्रतिषिद्धोऽपि सुग्रीवेण समागतः4.17.19
Verse 20
न मामन्येन सम्रब्धं प्रमत्तं योद्धु मर्हसि इति मे बुद्धिरुत्पन्ना बभूवादर्शने तव4.17.20
Verse 21
न त्वां विनिहतात्मानं धर्मध्वजमधार्मिकम् जाने पापसमाचारं तृणैः कूपमिवावृतम्4.17.21
Verse 22
सतां वेषधरं पापं प्रच्छन्नमिव पावकम् नाहं त्वामभिजानामि धर्मच्छद्माभिसंवृतम्4.17.22
Verse 23
विषये वा पुरे वा ते यदा पापं करोम्यहम् न च त्वामवजाने च कस्मात्त्वं हंस्यकिल्बिषम्4.17.23 फलमूलाशनं नित्यं वानरं वनगोचरम् मामिहाप्रतियुध्यन्तमन्येन च समागतम्4.17.24
Verse 24
विषये वा पुरे वा ते यदा पापं करोम्यहम् न च त्वामवजाने च कस्मात्त्वं हंस्यकिल्बिषम्4.17.23 फलमूलाशनं नित्यं वानरं वनगोचरम् मामिहाप्रतियुध्यन्तमन्येन च समागतम्4.17.24
Verse 25
त्वं नराधिपतेः पुत्रः प्रतीतः प्रियदर्शनः लिङ्गमप्यस्ति ते राजनन्दृश्यते धर्मसंहितम्4.17.25
Verse 26
कः क्षत्रियकुले जात्शृतवान्नष्टसंशयः धर्मलिङ्गप्रतिच्छन्न क्रूरं कर्म समाचरेत्4.17.26
Verse 27
राम राजकुले जातो धर्मवानिति विश्रुतः अभव्यो भव्यरूपेण किमर्थं परिधावसि
Verse 28
साम दानं क्षमा धर्मस्सत्यं धृतिपराक्रमौ पार्थिवानां गुणा राजन् दण्डश्चाप्यपराधिषु4.17.28
Verse 29
वयं वनचरा राम मृगा मूलफलाशना: एषा प्रकृतिरस्माकं पुरुषस्त्वं नरेश्वरः4.17.29
Verse 30
भूमिर्हिरण्यं रूप्यं च विग्रहे कारणानि च अत्र कस्ते वने लोभो मदीयेषु फलेषु वा4.17.30
Verse 31
नयश्च विनयश्चोभौ निग्रहानुग्रहावपि4.17.31 राजवृत्तिरसङ्कीर्णा न नृपाः कामवृत्तयः
Verse 32
त्वं तु कामप्रधानश्च कोपनश्चानवस्थितः4.17.32 राजवृत्तेश्च सङ्कीणश्शरासनपरायणः
Verse 33
न तेऽस्त्यपचितिर्धर्मे नार्थे बुद्धिरवस्थिता4.17.33 इन्द्रियैः कामवृत्तस्सन्कृष्यसे मनुजेश्वर
Verse 34
हत्वा बाणेन काकुत्स्थ मामिहानपराधिनम्4.17.34 किं वक्ष्यसि सतां मध्ये कर्म कृत्वा जुगुप्सितम्
Verse 35
राजहा ब्रह्महा गोघ्नश्चोरः प्राणिवधे रतः4.17.35 नास्तिकः परिवेत्ता च सर्वे निरयगामिनः
Verse 36
सूचकश्च कदर्यश्च मित्रघ्नो गुरुतल्पगः4.17.36 लोकं पापात्मनामेते गच्छन्ते नात्र संशयः
Verse 37
अधार्यं चर्म मे सद्भी रोमाण्यस्थि च वर्जितम् अभक्ष्याणि च मांसानि त्वद्विधैर्धर्मचारिभिः4.17.37
Verse 38
पञ्च पञ्च नखा भक्ष्या ब्रह्मक्षत्रेण राघव4.17.38 शल्यक श्श्वाविधो गोधा शशः कूर्मश्च पञ्चमः
Verse 39
चर्म चास्थि च मे राजन् नस्पृशन्ति मनीषिणः4.17.39 अभक्ष्याणि च मांसानि सोऽहं पञ्चनखो हतः
Verse 40
तारया वाक्यमुक्तोऽहं सत्यं सर्वज्ञया हितम्4.17.40 तदतिक्रम्य मोहेन कालस्य वशमागतः
Verse 41
त्वया नाथेन काकुत्स्थ न सनाथा वसुन्धरा प्रमदा शीलसम्पन्ना धूर्तेन पतिना यथा4.17.41
Verse 42
शठो नैकृतिकः क्षुद्रो मिथ्याप्रश्रितमानसः कथं दशरथेन त्वं जातः पापो महात्मना4.17.42
Verse 43
छिन्नचारित्रकक्ष्येण सतां धर्मातिवर्तिना त्यक्तधर्माङ्कुशेनाहं निहतो रामहस्तिना4.17.43
Verse 44
अशुभं चाप्ययुक्तं च सतां चैव विगर्हितम् वक्ष्यसे चेदृशं कृत्वा सद्भिस्सह समागतः4.17.44
Verse 45
उदासीनेषु योऽस्मासु विक्रमऽस्ते प्रकाशितः अपकारिषु ते राजन्नहि पश्यामि विक्रमम्4.17.45
Verse 46
दृश्यमानस्तु युद्ध्येथा मया यदि नृपात्मज अद्य वैवस्वतं देवं पश्येस्त्वं निहतो मया4.17.46
Verse 47
त्वयाऽदृश्येन तु रणे निहतोऽहं दुरासदः प्रसुप्तः पन्नगेनेव नरः पानवशं गतः4.17.47
Verse 48
मामेव यदि पूर्वं त्वमेतदर्थमचोदयः4.17.48 मैथिलीमहमेकाह्ना तव चानीतवान्भवेत् सुग्रीवप्रियकामेन यदहं निहतस्त्वया कण्ठे बद्ध्वा प्रदद्यां ते निहतं रावणं रणे4.17.49
Verse 49
मामेव यदि पूर्वं त्वमेतदर्थमचोदयः4.17.48 मैथिलीमहमेकाह्ना तव चानीतवान्भवेत् सुग्रीवप्रियकामेन यदहं निहतस्त्वया कण्ठे बद्ध्वा प्रदद्यां ते निहतं रावणं रणे4.17.49
Verse 50
न्यस्तां सागरतोये वा पाताले वापि मैथिलीम् आनयेयं तवादेशाच्छ्वेतामश्वतरीमिव4.17.50
Verse 51
युक्तं यत्प्राप्नुयाद्राज्यं सुग्रीवस्स्वर्गते मयि अयुक्तं यदधर्मेण त्वयाऽहं निहतो रणे4.17.51
Verse 52
काममेवं विधो लोकः कालेन विनियुज्यते क्षमं चेद्भवता प्राप्तमुत्तरं साधु चिन्त्यताम्4.17.52
0:000:00
Speed: